Tổng quan

Thị trường thép toàn cầu tuần này chịu tác động từ ba nhóm yếu tố: chính sách tiền tệ Mỹ, tình hình sản xuất thép tại Trung Quốc, và rủi ro địa chính trị tại Biển Đỏ. Cả ba đều là các diễn biến mới, có khả năng ảnh hưởng đến chi phí nguyên liệu và logistics ngành thép trong những tuần tới.

1. Mỹ: Lạm phát sản xuất tăng, Fed có thể nâng lãi suất

Theo số liệu chính thức của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố ngày 10/9/2026, chỉ số giá sản xuất (PPI) tháng 8 tăng 5,4% so với cùng kỳ năm trước — mức cao nhất kể từ đầu năm 2026, chủ yếu do giá năng lượng (dầu diesel tăng hơn 24% trong tháng). Đây là dữ liệu quan trọng ngay trước cuộc họp chính sách của Fed ngày 16/9.

Sau bài phát biểu của Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại hội nghị Jackson Hole cuối tháng 8, kỳ vọng thị trường về khả năng Fed tăng lãi suất (thay vì giữ nguyên hoặc giảm như dự đoán trước đó) đã tăng lên đáng kể. Đây là diễn biến bất thường so với chu kỳ nới lỏng trước đó, và các dự đoán xác suất cụ thể vẫn thay đổi từng ngày tùy nguồn nên không có con số cố định. Nếu Fed thực sự tăng lãi suất, đồng USD có thể mạnh lên, ảnh hưởng đến chi phí nhập khẩu nguyên liệu và tỷ giá thanh toán quốc tế của doanh nghiệp thép.

2. Trung Quốc: Biên lợi nhuận ngành thép rơi xuống mức thấp kỷ lục

Theo dữ liệu Trading Economics ngày 11/9/2026, chỉ còn khoảng 8% nhà máy thép Trung Quốc có lãi, giảm mạnh so với khoảng 30% một tuần trước đó và 60% cùng kỳ năm ngoái — mức thấp nhất kể từ tháng 9/2024. Nguyên nhân chính là giá than cốc (nguyên liệu luyện thép) neo cao trong thời gian dài.

Hiệp hội ngành thép Trung Quốc đã kêu gọi các nhà máy chủ động cắt giảm sản lượng để giảm tồn kho và khôi phục lợi nhuận, dù giới phân tích cho rằng khả năng cắt giảm trên diện rộng còn hạn chế vì nhu cầu đang có dấu hiệu ổn định lại theo mùa xây dựng tháng 9.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam: Trung Quốc là nguồn cung thép giá rẻ lớn nhất ra thị trường quốc tế. Nếu biên lợi nhuận tiếp tục xấu đi buộc các nhà máy Trung Quốc cắt giảm sản lượng thực sự, giá xuất khẩu thép Trung Quốc (hiện đang neo thấp) có khả năng đảo chiều tăng, kéo theo giá nhập khẩu nguyên liệu và thép thành phẩm tại khu vực ASEAN.

3. Rủi ro Biển Đỏ: Houthi kiểm soát cảng Mocha (Yemen)

Theo Reuters và Al Jazeera, lực lượng Houthi (được Iran hậu thuẫn) đã chiếm quyền kiểm soát thành phố cảng Mocha trên Biển Đỏ vào ngày 10/9/2026, tiến sát eo biển chiến lược Bab el-Mandeb — một trong những tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới, nơi phần lớn hàng hóa từ châu Á đi châu Âu/Trung Đông phải đi qua.

Đây là diễn biến quân sự thực tế (không phải suy đoán), làm gia tăng nguy cơ gián đoạn và tăng cước vận tải biển tuyến châu Á – châu Âu, tương tự các đợt gián đoạn Biển Đỏ trước đây từng đẩy cước tàu và phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh lên cao. Đối với ngành thép, rủi ro này ảnh hưởng trực tiếp đến các lô phôi thép, HRC nhập khẩu đang trên đường vận chuyển.

4. Châu Âu: Nguồn cung thắt lại do vụ Ilva (Ý)

Nhà máy thép Ilva cũ (nay là Acciaierie d’Italia) tại Taranto, Ý — một trong những nhà máy thép lớn nhất châu Âu — đang bị tòa án phong tỏa hoạt động khu vực “lò nóng” (lò cao và lò cốc) từ phán quyết của Tòa phúc thẩm Milan hồi cuối tháng 7/2026, với thời hạn xử lý vấn đề môi trường trong 90 ngày (hạn chót khoảng cuối tháng 10). Tòa giám đốc thẩm sau đó giữ nguyên lệnh niêm phong lò cao. Vụ việc vẫn đang trong quá trình kháng cáo.

Nếu lò cao cuối cùng còn hoạt động của nhà máy này phải dừng hẳn, nguồn cung thép dẹt nội địa châu Âu sẽ thắt chặt hơn, có thể đẩy giá HRC/CRC khu vực châu Âu tăng và gián tiếp ảnh hưởng đến giá chào xuất khẩu từ các nguồn cung cạnh tranh (Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ) sang thị trường châu Á.

Nhận định

Bốn yếu tố trên đều nghiêng về hướng tăng chi phí đầu vào cho ngành thép toàn cầu trong ngắn hạn: lãi suất Mỹ có thể tăng, nguồn cung châu Âu thắt lại, rủi ro vận tải Biển Đỏ tăng, còn Trung Quốc — nguồn cung giá rẻ chính — đang chịu áp lực phải giảm sản lượng vì thua lỗ. Đây đều là các yếu tố phía cung và chi phí, chưa phản ánh sự phục hồi thực chất của nhu cầu xây dựng.

Doanh nghiệp nên theo dõi sát: (1) kết quả cuộc họp Fed ngày 16/9, (2) diễn biến sản lượng thực tế của các nhà máy thép Trung Quốc trong tháng 9-10, và (3) tình hình an ninh hàng hải tại Biển Đỏ trong việc lên kế hoạch nhập hàng và chốt giá.

Nguồn: Bureau of Labor Statistics (BLS), Trading Economics, Reuters, Al Jazeera, gmk.center.
Thông tin mang tính chất tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư hay giao dịch.